Siliconen glijmiddel maakt siliconen speeltjes kapot, en elke olie maakt een latex condoom binnen een paar minuten zwakker. Meestal merk je het pas achteraf: het speeltje blijft kleverig na het wassen, of het condoom scheurt op het slechtst denkbare moment.
Hieronder staat alles in een tabel, met een proef van twee minuten voor als je niet weet van welk materiaal je speeltje is gemaakt.
| Glijmiddel | Siliconen | Glas, metaal | TPE, TPR | Latex | Polyurethaan |
|---|---|---|---|---|---|
| Waterbasis | Ja | Ja | Ja | Ja | Ja |
| Siliconen | Nee | Ja | Proef eerst | Ja | Ja |
| Olie | Proef eerst | Ja | Nee | Nee | Ja |
| Hybride | Proef eerst | Ja | Proef eerst | Ja | Ja |
Welk glijmiddel bij siliconen, en waarom niet siliconen
Bij een siliconen speeltje hoort glijmiddel op waterbasis. Siliconen glijmiddel en een siliconen speeltje zijn verwante polymeren: bij contact maakt de gel de buitenste laag van het speeltje zacht. Het oppervlak wordt kleverig en dof, soms verschijnen er kleine putjes. Die verandering blijft, geen enkele wasbeurt maakt haar ongedaan.
Er is een kanttekening. Siliconen die met platina zijn uitgehard, kunnen veel meer hebben dan goedkope siliconen, en sommige fabrikanten schrijven er uitdrukkelijk bij dat hun speeltjes ertegen kunnen. Alleen staat het woord ‘platina’ zelden op de verpakking, dus geldt de algemene regel: een duur speeltje zet je niet op het spel voor een flesje glijmiddel. Siliconen glijmiddel heeft wel degelijk zijn plek, bij glas en metaal en onder de douche.
Waarom olie latex kapotmaakt
Olie trekt in latex en maakt de verbindingen los die het materiaal bij elkaar houden. Een condoom verliest daardoor zoveel sterkte dat het bij heel gewoon gebruik kan scheuren, en dat gaat snel: in minuten, niet in uren.
Dat geldt niet alleen voor producten die als glijmiddel worden verkocht, maar ook voor alles wat mensen in plaats daarvan pakken: kokosolie, massageolie, babyolie, vaseline, handcreme. Hetzelfde geldt voor polyisopreen, het op een na meest gebruikte materiaal voor condooms. Polyurethaan is de uitzondering, olie doet het niets.
De makkelijkste uitweg uit de hele tabel
Trek een condoom over het speeltje. Het houdt het glijmiddel weg van het oppervlak, de vraag naar wat bij wat past verdwijnt, schoonmaken gaat sneller en een gedeeld speeltje wordt hygienischer. Een voorwaarde: het condoom zelf moet bij het glijmiddel passen.
De proef van twee minuten
Handig als je het materiaal niet kent of de beschrijving op de verpakking niet vertrouwt.
- Doe een druppel glijmiddel op de minst zichtbare plek van het speeltje, bijvoorbeeld de voet.
- Wacht tien minuten.
- Veeg het af en ga er met een vinger over.
Is het oppervlak glad gebleven en niet dof geworden, dan past het glijmiddel. Voelt het kleverig, glijdt het anders dan eerst of is de glans weg, dan heeft verder proberen geen zin.
Als het speeltje al beschadigd is
Kleverigheid na siliconen glijmiddel kun je niet wegwassen, want het is geen laagje vuil maar een veranderde laag van het materiaal zelf. Een aangetast oppervlak wordt poreus, en een poreus oppervlak houdt bacterien vast en wordt nooit meer helemaal schoon. Een nieuw speeltje is hier de betere keuze.
Wat speeltjes nog meer beschadigt
Wat bij wat past houdt niet op bij het flesje. Vier dingen tasten het oppervlak net zo aan als de verkeerde gel, en geen ervan staat op de verpakking.
- Speeltjes die elkaar raken in de la. Twee siliconen speeltjes naast elkaar kunnen na verloop van tijd aan elkaar plakken, zeker in de warmte. Zacht TPE kan zelfs zijn buurman verkleuren. Geef elk speeltje een eigen zakje.
- Alcohol en desinfectiedoekjes. Die drogen siliconen uit, het oppervlak wordt troebel en bros. Warm water en ongeparfumeerde zeep zijn genoeg.
- Uitkoken. Alleen massief siliconen zonder motortje en zonder naden. Alles met elektronica overleeft dat niet.
- Zon en verwarming. UV-licht en warmte laten kunststof sneller verouderen. Een la is beter dan een vensterbank.
Vier regels die genoeg zijn
- Weet je het materiaal niet? Glijmiddel op waterbasis past bij alles.
- Siliconen glijmiddel en siliconen speeltjes gaan niet samen.
- Olie en latex nooit samen, ook kokosolie en vaseline niet.
- Glas en metaal maakt het niet uit, daar past elk glijmiddel bij.
Zo lees je de verpakking in Nederland en de EU
Glijmiddel is in de Europese Unie meestal een medisch hulpmiddel. Dan staat er een CE-markering op, vaak met het viercijferige nummer van de aangemelde instantie, en de volledige lijst met ingredienten. Aan die lijst herken je de basis: water met een verdikkingsmiddel, dimethicone of een andere siloxaan bij siliconen, plantaardige of minerale olie bij olie. Condooms in de EU voldoen aan de norm EN ISO 4074, en op de verpakking staat welk glijmiddel de fabrikant toestaat. Bij speeltjes zijn de aanduidingen minder eenduidig. ‘Body-safe siliconen’ is een goed teken, woorden als ‘jelly’ of ‘cyberskin’ betekenen meestal TPE, en juist daar is de proef de moeite waard. Een tube glijmiddel op waterbasis van 100 ml kost bij Kruidvat, Etos en grote webshops meestal zo'n 5 tot 15 euro, siliconen glijmiddel ongeveer 10 tot 25 euro.
Hoe deze tabel tot stand kwam
We hebben geen laboratoriumonderzoek gedaan en geen producten zelf uitgeprobeerd. De tabel steunt op openbare gegevens over de eigenschappen van materialen en op informatie van fabrikanten, namelijk:
- onderhoudsadviezen van fabrikanten van siliconen producten;
- de eisen aan latex condooms volgens EN ISO 4074;
- het bekende gedrag van polyisopreen en polyurethaan in contact met olie.
Zegt de fabrikant van jouw speeltje iets anders, volg dan hem: hij kent de receptuur, wij beschrijven de algemene regel voor het materiaal.
Zin in iets lichters voor vanavond? De spellen voor koppels werken direct in de browser, zonder installatie, en quizzen en hulpmiddelen vind je bij de bronnen.
Veelgestelde vragen
Welk glijmiddel gebruik je bij siliconen speeltjes?
Glijmiddel op waterbasis. Siliconen glijmiddel en een siliconen speeltje zijn verwante polymeren, het oppervlak kan blijvend zacht en kleverig worden. De andere oplossing is een condoom over het speeltje.
Welk glijmiddel past bij elk speeltje en elk condoom?
Glijmiddel op waterbasis. Het is de enige basis zonder uitzonderingen, welk materiaal het speeltje of het condoom ook heeft. Bij twijfel is dit dus de keuze.
Mag kokosolie samen met een condoom?
Niet met een condoom van latex of polyisopreen. Elke olie, ook kokosolie, vaseline en handcreme, maakt die binnen een paar minuten zwakker. Condooms van polyurethaan zijn de uitzondering.
Hoe weet ik of een glijmiddel bij mijn speeltje past?
Een druppel op een onzichtbare plek, bijvoorbeeld de voet van het speeltje, tien minuten wachten, afvegen en er met een vinger over gaan. Glad betekent dat het past. Kleverig of dof betekent dat je het beter wegzet.
Kan ik een beschadigd siliconen speeltje nog gebruiken?
Beter vervangen. De aangetaste laag wordt poreus, houdt bacterien vast en wordt nooit meer helemaal schoon.